Logo Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem

Ligging en betekenis van het Westelijk Tuinbouwgebied, de 'Tuin van Haarlem'

Ten westen van Haarlem ligt een gebied van ongeveer 90 hectare groot. Een gebied waar al meer dan vierhonderd jaar bollen, bloemen of groenten worden gekweekt.

Dit gebied staat bekend als het Westelijk Tuinbouwgebied. Het is de laatst overgebleven - grotendeels open - ruimte tussen de stad Haarlem en de landgoederen aan de Binnenduinrand.

Het gebied wordt aan de noordzijde begrensd door de bebouwing langs de Zijlweg. Aan de oostzijde door de Westelijke Randweg. Aan de zuidzijde door de wijk Oosterduin. Ten westen wordt de grens gevormd door de Elswoutslaan, het Ramplaankwartier en de Korte Zijlweg.

Westelijk Tuinbouwgebied, tussen Zijlweg, Westelijke Randweg, Oosterduin, Elswoutslaan, Ramplaankwartier, Korte Zijlweg

Tuin van Haarlem

Het Westelijk Tuinbouwgebied wordt ook wel de 'Tuin van Haarlem' genoemd. Het is een 'tuin' die het waard is behouden te blijven.
Als blijvend cultuurhistorisch monument, als buffer tussen natuur en stad en als de tuin waar Haarlemmers en passanten de hectiek van de stad achter zich kunnen laten. Het gebied maakt onderdeel uit van de Binnenduinrand en is als onderdeel van de Binnenduinrand opgenomen in de NNN, het Natuurnetwerk Nederland, de vroegere 'Ecologische Hoofdstructuur'.

De term 'Ecologische Hoofdstructuur' werd in 1990 geïntroduceerd door het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit in haar Natuurbeleidsplan. In 2013 werd dit Natuurnetwerk Nederland., NNN. De NNN is een netwerk van gebieden in Nederland waar de natuur prioriteit heeft. Het netwerk helpt voorkomen dat planten en dieren in geïsoleerde gebieden uitsterven. Tevens voorkomt het dat de natuurgebieden hun natuurwaarden verliezen. De NNN kan worden gezien als de ruggengraat van de Nederlandse natuur. De einddatum voor het hele programma stond op 2018, maar is door het kabinet Rutte verschoven naar 2021 en sterk versoberd.

Vroeger was de 'tuin van Haarlem' een gebied dat bestond uit afgezande oude duinen (afgegraven strandwallen) en met zand overstoven veen- en kleigebieden. Naast weiland lag hier ook bouwland. Dat werd later tot bollengrond ingericht. Nog later werden er kassen gebouwd. De openheid en het uitzicht op de binnenduinrand en de stad werden hierdoor beperkt.

De economische perspectieven van het Westelijk Tuinbouwgebied gebied zijn nu matig. Vandaar dat er allerlei rand-stedelijke ontwikkelingen ontstaan, zoals werkplaatsjes, illegale gebouwen, opslag van caravans en boten, tennishallen en een heus partycentrum. De agrarische functies van het gebied zijn nu voornamelijk grondgebonden tuinbouw, kastuinbouw en bloementeelt.

De gemeente Haarlem heeft in 2002 het 'Landschapsbeheerplan'[doc] vastgesteld. Daarin is een aantal voorwaarden opgenomen:

De doelstellingen van het 'Landschapsbeheerplan' zijn opgenomen in het Bestemmingsplan Binnenduinrand van 2007 [pdf].